Pamięć i pamięć podręczna
Co się zmieniło od czasu pierwszej wersji tego wykładu

Zasady (hierarchia, lokalność, stronicowanie) pozostały te same. Zmieniły się liczby i szczegóły.

TematDawniej (slajdy z 2014)Dziś (2024-2026)
zegar procesora3-4 GHz4-6 GHz w trybie turbo. Wzrost zatrzymał się około 2005 r., przyrost mocy daje liczba rdzeni i szerokość wykonania
rdzenie1-48-24 i więcej, często hybrydowe (rdzenie wydajne P i energooszczędne E)
pamięć głównaDDR3, DDR4DDR5 (4800-8000+ MT/s), LPDDR5X w laptopach, pamięć scalona w jednym opakowaniu z procesorem (Apple), HBM w akceleratorach
pamięć podręcznaL1 32 KB, L2 256 KB, L3 kilka MBL1 32-64 KB, L2 1-3 MB na rdzeń, L3 32-96 MB i więcej (także układana warstwami: 3D V-Cache)
kontroler pamięciw układzie zewnętrznym (northbridge)w procesorze. Procesory z kilku układów (chiplety)
adresy32 bity, 4 GB48 bitów wirtualnych (57 w 5-poziomowym stronicowaniu), do 52 bitów fizycznych
dyskHDD, msSSD NVMe (PCIe 4/5), dziesiątki µs. Pamięć nieulotna Optane została wycofana w 2022 r.
połączeniaAGP, PCIPCIe 5.0, CXL (rozszerzanie pamięci przez PCIe), Infinity Fabric, interkonekty chipletów
problemprocesor czeka na pamięćten sam, ale gorszy: DRAM to setki cykli. Dochodzą bezpieczeństwo (Spectre/Meltdown) i spójność pamięci podręcznych wielu rdzeni

Konkretne liczby w tym wykładzie to rzędy wielkości dla typowych komputerów PC. Dokładne wartości zależą od modelu, więc zawsze warto zmierzyć własny sprzęt (patrz ostatnie slajdy).


Tomasz Kapela, Kraków 2011-2020